Champagne

“Mijn enige spijt in het leven is dat ik niet meer champagne heb gedronken.”
John Maynard Keynes

Het is nauwelijks voor te stellen dat Maastricht net zo ver van de champag- nestreek ligt als van de jeneverstokerijen in Groningen, maar het is wel een geruststellende gedachte. De streek, in het noordoosten van Frankrijk, aan de beide oevers van de Marne, heet la Champagne. Het is een regio waar talloze veldslagen geleverd zijn, van Atilla de Hun tot aan de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog, maar die ook geboort gaf aan ongetwijfeld de beroemdste wijn ter wereld: le champagne. De drank wordt gemaakt van de druivenrassen Pinot Meunier, Pinot Noir en Chardonnay.

De Romeinen plantten rond 57 v.Chr. de eerste wijnranken in de Champagne. Tot in de 17e eeuw werd er wel wijn gemaakt, maar die heette ‘vin de l’Île- de-France’ of simpelweg ‘vin français’. Het was uitsluitend troebele rode wijn, zonder bubbels. Dat veranderde met de komst van de monnik Dom Pierre Pérignon (1638-1715). Hij wordt vaak genoemd als de uitvinder van de champagne zoals we die nu kennen, maar dat klopt niet. Hij introdu- ceerde wel radicaal vernieuwende wijnbouwmethoden, waardoor er minder druiven geoogst werden en de kwaliteit van de wijn vooruitging. Hij was een meester in het mengen van verschillende wijnen. De wijn die Dom Pérignon maakte was echter vooral rood en zeker niet mousserend. Lodewijk de 14e was een groot liefhebber van champagnewijnen en dat deed veel goed voor de populariteit van de wijn. Tegen het einde van de 17e eeuw begon men te handelen in de mousserende variant en rond 1730 hebben de bubbels de Europese hoven definitief veroverd.

De fabricatie van champagne is een langdurig proces. Na de eerste gisting worden verschillende wijnen samengevoegd en gebotteld, waarna de twee- de gisting op gang wordt gebracht met de liqueur de tirage. De flessen worden op de kop geplaatst en door vervolgens steeds een stukje te draaien, drijft de gist naar de onderkant van de kurk. Dat is de remuage. Na de tweede remuage volgt de dégorgement, het scheiden van het bezinksel in de fles, dat gedurende de tweede gisting is veranderd in de heldere champagne. Door de toevoe- ging van de liqueur d’expédition, een mengsel van wijn en suiker, bepaalt men uiteindelijk het zoetgehalte van de champagne: extra brut, brut nature, brut, demi-sec, of sec. Champagne demi-sec wordt alleen tijdens het dessert geschonken. Champagne brut is de enige wijn die men de gehele dag door kan schenken en past bij alle gerechten vanaf het ontbijt tot en met het sou- per. Blancs de Blancs champagnes bevatten slechts Chardonnay druiven. Een millésimé is een champagne uit één enkel oogstjaar van uitzonderlijke kwaliteit en is samen met de rosé champagne vaak de beste van een huis.

In de geschiedenis van champagne hebben opvallend veel vrouwen een belangrijke rol gespeeld. Zo zou de vorm van de coupes afkomstig zijn van de borsten van Marie-Antoinette. De techniek waarmee de moderne champagne wordt gemaakt, is uitgevonden door de weduwe Barbe-Nicole Clicquot Ponsardin. Zij kwam op het idee van de remuage. Een andere weduwe, Louise Pommery, introduceerde met groot succes de brut-variant om tegemoet te komen aan de Engelse smaak. Veel champagnehuizen worden ook nu nog geleid door vrouwen en maar liefst 70% van de champagneko- pers is vrouw.

Is champagne de koningin der dranken, dan vereist zij dat u koninklijk van f haar zult genieten. Drink champagne tussen de 7 en 10°C, en nooit uit een coupe. U vermoordt het boeket. In een flûte blijft de smaak optimaal en komt het ballet der bubbels het best tot zijn recht. Hoe kleiner de ongeveer 50 miljoen bubbels in een fles, hoe beter de champagne. Ook de grootte van de fles heeft invloed op de smaak: hoe groter de fles, hoe beter champagne bewaard blijft. De kurk van een champagnefles knalt niet, maar wordt met een zachte zucht voorzichtig uit de hals gedraaid. Een spectaculaire manier van openen is het sabreren. Precies onder de flessenmond is de fles het breekbaarst. Door hier het sabel tegen aan te slaan, stoot u de fles open. Als de champagne koud genoeg is, neemt het kleine beetje schuim de glasscherven mee en kunt u rustig en gerust uitschenken. Sabreren is dus vooral geschikt voor een eerste date. Een meester in het sabreren kan zich in Frankrijk tot ridder-sabreur laten slaan.

Vooral in Nederland durft de over het algemeen incapabele bediening u nogal eens meewarig aan te kijken wanneer u champagne als aperitief bestelt. Indien het Nederlandse bedrijfsleven zijn werknemers zou ver- plichten de dag te beginnen met een glas Brut dan nam het bbp moeiteloos met een factor 10 toe. In beschaafde landen ligt het gelukkig allemaal wat anders. In Frankrijk is de consumptie van champagne per hoofd van de bevolking bijna 20 keer hoger dan in Nederland.24 België en Luxemburg zijn na Frankrijk de landen waar de meeste champagne gedronken wordt. De koningin heeft overigens vele zusters die gerust ‘prinses’ genoemd mogen worden. Zo is de wat boersige Prosecco met grotere bubbels de laatste jaren zeer ingeburgerd geraakt in de polder. Men doet daar heel chic over, maar in Italië is dit gewoon een drankje voor Gianni met de pet. Zoekt u een alter- natief voor de Franse bubbels, dan raden wij u de Spaanse Cava en de Zuid- Afrikaanse Vonkelwijn aan. Deze wijnen kunnen de titel prinses met verve kunnen dragen. Uit snobisme ‘vergeten’ veel mensen deze mousserende wijnen echter te bestellen. U weet gelukkig wel beter.

Zie ook: bediening; date; wijn; wijnlexicon; wijnpraat

Napoleon was van mening dat champagne altijd aanwezig moest zijn: of om een overwinning te vieren, of om de pijn van een nederlaag enigszins te verzachten. De favoriete champagne van Marilyn Monroe (1926-1962) was Piper- Heidsieck. Zij was ook degene die het begrip ‘bubbelbad’ een nieuwe dimensie gaf. Zij nam regelmatig een bad gevuld met 350 flessen champagne. Grootverbruikster Madame de Pompadour (1721-1764) stelde dat champagne de enige drank is waar dames mooier van worden. Alleen al om die reden kan champagne niet vaak genoeg gedronken worden.

Popularity: 3% [?]